Nagrania dźwiękowe i materiały wideo są dziś wykorzystywane w ogromnej liczbie przypadków, w których późniejsze odtworzenie całego materiału może być niewygodne lub czasochłonne. W takich wypadkach znaczenie ma wierne przeniesienie wypowiedzi do postaci tekstowej. Transkrypcja nagrań może obejmować rozmowy, wywiady, posiedzenia, spotkania, wykłady czy materiały zarejestrowane podczas pracy.
Samo przepisanie słów nie za każdym razem jest jednak najprostszym misją. Znaczenie mają jakość dźwięku, liczba osób mówiących, sposób wypowiadania się oraz obecność szumów i przerw. Przy nagraniu kilku rozmówców trzebco więcej rozpoznać, kto zabiera głos. Jeżeli materiał jest niewyraźny, próba odgadnięcia brakującego fragmentu może prowadzić do zmiany sensu wypowiedzi, dlatego w praktyce lepiej zaznaczyć miejsce skomplikowane do ustalenia niż uzupełniać treść na bazie przypuszczeń.
Innego podejścia wymaga dokument przeznaczony do użycia w postępowaniu. Transkrypcja do sądu powinna przede wszystkim możliwie dokładnie odzwierciedlać treść źródłowego nagrania, ponieważ nawet na pozór drobne różnice mogą posiadać znaczenie przy ocenie materiału (sprawdź tutaj: stenogram cennik). Istotne mogą być nie tylko i wyłącznie same słowa, lecz także kolejność wypowiedzi, przerwania, powtórzenia czy momenty, w których uczestnicy mówią jednocześnie. W współzależności od celu dokumentu używa się różny poziom szczegółowości. Nierzadko niezbędny jest zapis wypowiedzi wraz z oznaczeniami czasu, a innym razem treść uporządkowany w taki sposób, by łatwiej było wyszukać dany fragment nagrania. Nie powinno się prócz tego poprawiać wypowiedzi tylko po to, by brzmiała bardziej literacko. Język mówiony na prawdę bardzo często zawiera niedokończone zdania, powtórzenia i potoczne określenia, które mogą zostać utracone w trakcie nadmiernej redakcji.
W przypadku dłuższych materiałów często pojawia się pojęcie stenogram, choć w praktyce zakres tego określenia bywa różnie rozumiany. Stenogram może być szczegółowym zapisem przebiegu rozmowy albo wydarzenia, z uwzględnieniem kolejności wypowiedzi poszczególnych osób. Przy pracy z takim materiałem istotna staje się konsekwencja w oznaczaniu rozmówców a także zachowanie jednolitego sposobu zapisu przez cały dokument. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy kilka osób wypowiada się jednocześnie, ktoś mówi bardzo cicho lub nagranie zawiera fragmenty o słabej jakości. Wtedy nie wystarczy mechaniczne rozpoznawanie mowy. Niezbędne jest porównywanie nieprostych fragmentów z wcześniejszym i późniejszym kontekstem, a w pewnych przypadkach także wielokrotne odsłuchiwanie tego samego miejsca. Nie znaczy to natomiast, że niejasny fragment trzeba własną pracą interpretować. Zadaniem osoby sporządzającej zapis jest możliwie wierne zaprezentowanie materiału, a nie zmienianie jego treści.
Na dokładność zapisu wpływa również sposób przygotowania samego nagrania. Wyraźny dźwięk, niewielka liczba zakłóceń i możliwie czytelny podział głosów ułatwiają późniejszą pracę. Przy materiałach użytych do celów formalnych warto zachować oryginalny plik, ponieważ treść jest zapisem pochodnym i ewentualnie powinien dać się odnieść do źródła. Pomocne bywają oznaczenia czasu, dzięki którym konkretną wypowiedź można szybko porównać z właściwym miejscem nagrania. Znaczenie ma także forma dokumentu: zbyt duża ingerencja redakcyjna może oddalić zapis od rzeczywistego przebiegu rozmowy, jednak całkowity brak uporządkowania utrudnia wykorzystywanie z tekstu. Dlatego przy transkrypcji powinno się za każdym razem uwzględnić rodzaj materiału, jego przeznaczenie a także ograniczenia wynikające z jakości źródła.
Polecamy: transkrypcja do sądu.